Mikrokredi | Yoksulluğun Karanlığına, Pencereden Gelen Işık

Hiç yoksul oldunuz mu? Öyle böyle değil. Açlık kaygısı ve yarın ne yiyeceğim düşüncesiyle uykuya daldınız mı? Yoksulluğunuza rağmen, daha fakirlere merhametle gezdiniz mi sokaklarda ve yine de çalmadan, çırpmadan, onurunuzla, dilenmeden yaşadınız mı?

Fakirlik utanılanıcak bir şey değildir. Ama giderilebilecek bir şeydir. Bir zamanlar Hindistan’da bahçeler ve saraylar içinde yaşayan racaların halkın kullandığı metal parayı hiç görmemiş, dokunmamış olmakla övündüklerini okuduklarımdan hatırlıyorum. Dünya kuruldu kurulalı, insanların istekleri ve eldeki imkanların dağılışı arasında yoğun bir mücadele yaşanmış.

Günümüzde ise küreselleşme ile birlikte, fakir 3. Dünya ülkeleri ile Modern G-8 ülkeleri arasında artık kapatılamaz bir uçurum var. Öyle ki Afrikalı yoksul bir çocuğu alıp Avrupa’da bir gün geçirmeye zorlasanız, playstationlar, metrolar, uçaklar, fastfood beslenme vs. ile çok ciddi bir kültür krizi geçirecektir.

Hep söylenen “Balık vermek yerine, balık tutacak malzemeyi, bilgiyi vermek” ise nedense bunca yıldır işlemiyor. Fakirliğin olduğu her yerde, büyük savaşlar, örgütler, köktendinci ve etnik kökenli çatışmalar alabildiğine sürüyor. İnsanlar susuzlukla, bir dilim ekmek bulmakla, çekirge sürüleriyle ve salgın hastalıklarla mücadele ederken bir yandan işsizlik tüm umutları yok ederken bu çeteler isyan halindeki çocuk ve gençlere hayal bile edemeyecekleri, yiyeceği, sahiplenmeyi ve gücü, intikamı öneriyor.

Böylece dünya çapında terör, acı, görülmemiş vahşet ve kan dökmenin binbir çeşidi duraksamadan sürüyor. Bu elbette silah satıcılarının işine yarıyor. İzlemediyseniz Lord of War (War Lords değil, filmi izleyince bu espriyi anlayacaksınız) izlemenizi öneriyorum.

Elbette zenginlik herşeyin çözümü değil. Ama insanca bir yaşam bir çok şeyin çözümü.

Mikrokrediyi ilk kez 2006 Nobel Barış ödülü dağıtılırken heyecanla duymuştum. Fikir o denli basit ve işe yarayacak bir şeydi ki, heyecanla ayağa fırladım. “Harika” diye mırıldanırken odada birlikte izlediğim ailemizin dikkatini çektim.

2006 Nobel Barış Ödülü takdimi (video)

Sevimli yüzüyle Prof. Dr. Muhammed Yunus, Bangladeş Grameen Bank olarak teminatı olmayan, bir çok banka için mudi bile kabul edilemeyecek Bangladeş’te 7 milyon, tüm dünyada 100 milyondan fazla fakir insana küçük meblağlarda kredi verdiklerini anlatıyordu. Normalde bu kişiler kredi almaya cesaret edemez, etselerde, kredi açısından istenen meblağ çok küçük olduğundan bankalar uğraşmak istemezdi.

Ancak mikro kredi adını verdikleri bu deneysel çalışmada Bangladeş’teki aileleri ziyaret ediyorlar. Kesin kıstasları, evinde mobilya olmayan insanları bulmak. Sonra bu ailelerde kadınlarla görüşüyorlar. Bunun sebenini şöyle açıklıyordu Muhammed Yunus, “Kadınlar daha dürüst. Kadınlar tüm aileyi düşünüyor. Erkekler ise aileyi çok fazla düşünmüyor. Oysa kadın kazandığı para ile çocuğunu üniversiteye gönderebiliyor.”

Kadınların öncelikli olmasına çalışıyor. Dünya çapında kredi kullananan mevduat sahiplerinin %99’ının erkek olması dikkatlerini çekiyor. Hatta gittikleri evlerde kadınlar “Bana değil, kocama verin, parayı ben bilmem” diyorlar.

İşin ilginci, bu fakir insanlar bu küçük paralarla, örgü örüyor, mısır, pirinç yetiştiriyor, hayvancılığa girişiyor, çömlek yapıyor, balık tutuyor ve kar elde edip borçlarını ödüyorlar. Burada yine Prof. Dr. Muhammed Yunus’un ilginç bir saptaması var:
“Mikro kredi alan yoksul kadınların, borcunu ödeme oranı yüzde 99-100. Bunun sebebi şu; zenginler, çok güçlü olduğu için kendilerine farklı çıkış yolları bulabiliyorlar. Yoksullar zaten güçsüz olduğu için başka çıkış yolları bulmaları mümkün değil. Bu yüzden karşılarında teminat, kefil isteyen, mahkeme icra tehditi yapmayan banka olmamasına rağmen, borçlarını düzenli şekilde ödüyorlar”

Muhammed Yunus videoda soruları yanıtlıyor. (İngilizce)

Ülkesinde bir üniversitede ekonomi bölümü başkanı olan Yunus, Bangladeş’in açlığın pençesine düşmesiyle 1974’te yoksulluğa çözüm bulabilmek için köylerde çalışmalara başladı. Yunus, ilk görüştüğü yoksullardan Safiye Begüm’ün bambu tabure yaparak sattığını, tabure yapacak bambuyu satın alacak parası olmadığı için aracıdan borç malzeme aldığını, yaptığı tabureleri ise her akşam bu yüzden satmak zorunda olduğunu ve bütün bu işten sadece 2 cent kazandığını öğrendi.
Begüm’ün borç para bulup, kendi malzemesini alabilirse daha fazla kazanacağını ve bunun için gerekli miktarın sadece 22 cent olduğunu hesaplayan Yunus, bulunduğu köyde öğrencileriyle yaptığı araştırmalar sonunda borç alan 42 kişiyi tespit etti.
Yunus, toplam borç miktarının 27 dolardan daha az olduğunu hesaplayınca “en az 42 ailenin çektiği yoksulluk sadece 27 dolar yüzünden mi” diyerek, öncelikle kendisi kredi vermeye başladı. Daha sonra 1976’da kurduğu Greeman Bankası ile 42 kişiye borç verilen 27 dolardan 6,1 milyondan fazla kişiye verilen milyarlarca dolara gelindi.
Greeman Bankası’ndan 1997’de Greeman Vakfı da doğdu. 22 ülkede 52 ortağı bulunan vakıf, Asya, Afrika, Amerika ve Ortadoğu’da 11 milyon dolayında kişiye yardım ediyor.
http://www.milliyet.com/2006/10/13/son/sondun18.asp

“Fakirlik barışa yönelik bir tehdittir. Çünkü umutsuzsanız, fakirseniz, size para veren herkese katılırsınız. Terorist örgütler, çocuklara yiyecek ve güzel bir hayat önerip bunun için savaşacaksınız diyor. Dolayısıyla ailesinin maddi durumu iyi olan bir insan militan ya da terorist olmayacaktır.
Sosyal işlerle fakirliği azaltabilir, sokaklardan çocukları alabilir, uyuşturucu bağımlılığını azaltabiliriz. Başkalarına yardım etmek istersiniz. Çünkü bu insanlığın içinde var. Bu kapitalizme eklenirse kapitalizm daha iyi bir kapitalizm olur”
Prof. Dr. Muhammed Yunus

TÜRKİYE’DE MİKROKREDİ

Mikro kredi sistemi 175 ülkede uygulanıyor. Ülkemiz de de Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri’nde örneğin Diyarbakır’da, Batman’da ve Ankara Mamak’ta çalışmalar yürütülüyor. Real Hipermarketleri de mikrokredi alarak kendi işini kuran kadınların ürettiği, hırka, yelek, lif, patik, şal, yazma, tepsi gibi bir çok kalem ürüne standlarında yer veriyor.
Gerçekten böyle bir ürüne ihtiyacınız varsa destek olmanız, sistemin devamlılığı adına çok anlamlı bir davranış olur. Çünklü bu kadınların en büyük sorunu, o güzelim el işi çalışmaları satın alacak insanlara ulaşmak. Ürün fiyatları da öyle göz korkutacak etiketlerle satılmıyor. 2 YTL ile 25 YTL arası.

Türkiye’de Citibank Mikrokredi çalışmaları yürütüyor.
Citibank mikrokredi vermekte buradan okuyabilirsiniz. http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=11211637&tarih=2009-03-15

TOBB Üniversitesi bünyelerinde mikro krediyi ve sosyal iş girişimciliğine yönelik çalışmaları yürütmek üzere Muhammed Yunus adını taşıyacak bir merkez kuracaklarını ve Yunus’un ders vereceğini açıkladı. Elbette global açıdan böyle bir çalışmanın ülkemizde devam etmesi onur verici.

“Bu bir iş. Mutlaka insancıl açıdan bakmanıza gerek yok. Türkiye’de mikro kredi veren bir bankanın kurulması için gereken yasal altyapının hazırlanması ile çalışmalar hızlanacaktır.
Dünya Bankası ve IMF fakirliği ortadan kaldırmak için her yıl 20 milyar dolar harcıyorlar. Daha çok altyapı yol, santral gibi çalışmalara gidiyor. Bunlara karşı değilim ancak mikrokredinin çok iyi fikir olduğunu söyledikleri halde, hiçbiri mikrokredi olarak insanlara ulaşmıyor. Burada bir çelişki var. 2015 yılına kadar fakirliğin %50 azaltılması hedefleniyor”
Prof. Dr. Muhammed Yunus

Muhteşem bir fikir, bu adam tanıtım işini çok iyi biliyor
Bir Video Kliple “Hear Me now | Şimdi beni duy” mikrokredi sistemini anlatıyorlar. İzleyin ve dinleyin derim.

MİKROFİNANS NEDİR?

Kaynak Vikipedi

Mikrofinans, kalkınma politikalarının bir aracı olarak ortaya çıkmıştır. Söz konusu olan, çok düşük faizli küçük ölçekli bir bireysel kredi türüdür. Kredi limiti 1000 $’ı geçmez. Bu sistem ilk olarak 1976 senesinde Muhammed Yunus tarafından Bangladeş’te uygulamaya başlanmış, programdan olumlu sonuçlar alınmıştır. Bunun üzerine aynı ülkede tamamen Mikro-kredi programına dönük çalışan Grameen Bankası kurulmuş, uygulama daha da yaygınlaşmıştır. 1995’te Dünya Bankası, Yoksullara Yardım için Danışma Grubu (CGAP) adı altında bir kurum kurmuştur. Hedefi 200 Milyon $’lık bir bütçeyi Mikrokredi bağlamında mobilize etmekti. 2005 yılı, BM tarafından Mikrokredi senesi ilan edilmiştir.

Tipik mikrofinans müşterileri, resmi finans kuruluşlarına erişim olanağı bulunmayan düşük gelirli kişilerdir. Yoksullara Yardım için Danışma Grubu istatistik verileri, mikrokredinin en çok Tayland, Bolivya, birçok Afrika ülkesi gibi genelde üçüncü dünya ülkelerinde kullanıldığını göstermektedir. Üretim açısından zayıf ülkelerin çoğunda kişi başına düşen yıllık GSMH 365 $’a kadar düşebilmektedir.

Mikrofinans müşterileri, genellikle kendi evinde çalışan serbest meslek sahibi girişimcilerdir. Kırsal alan ve bölgelerde, genellikle küçük çiftçiler ve küçük esnaflık gibi düşük gelir getiren faaliyetlerle iştigal eden kişilerdir. Kentsel alan ve bölgelerde ise, mikrofinans faaliyetleri daha çeşitlidir ve dükkan sahipleri, hizmet sağlayıcılar, zanaatçılar, seyyar satıcılar, vb. gibi grupları kapsar.

Yılda ortalama 800 €’ya muhtaç 500 Milyon kişi, finans hizmeti veren kurumlara erişimden yoksundur. Bu rakamlara göre dünyada 400 Milyar €’luk bir ihtiyaç söz konusudur. Mikrofinanstan yararlanan insan sayısı 1997 senesinde 7,6’dan 2001 senesinde 26.8 Milyona yükselmiştir. Bunların %80’i, güçlenen konumlarıyla ekonomik kararlar alma ve kendi yaşamları hakkında bizzat kontrol sahibi olma şansına erişen kadınlardan oluşuyordu. Mikrokredi dağıtımı sonucu artık daha fazla aile çocukları için yiyecek, eğitim ve temel tıbbi ihtiyaçlara erişim imkanı bulmuştur. Günümüzde 10.000 Mikro Kredi Kurum ve programı, pazar ihtiyacını sadece %4 oranında giderebiliyor. (2001 Dünya Bankası İstatistikleri)

Genel olarak; mikrofinans, sonuçları açısından bakıldığında, yeni, büyük ve küresel bir sektör olması yönüyle ilginçtir. Finans kapitalin açıkça çözüm niteliği taşımaya aday olan bu görüngüsünde sermayenin kendini hangi ılımlı koşullarla üretim ilişkilerine dahil olmayan alt sınıflara sunduğu görülebilir. İnsanlar bu kredilerle farklı yaşam standartlarına ulaşmışlardır. Bu açılardan bakıldığında mikrofinans hem küreselleşmenin doğurduğu bir ihtiyaç, hem de küreselleşmeyle sonuçlanan bir kredi türüdür.

“Poor people are Bonsai people. There’s nothing wrong with their seed, they just don’t have enough space to grow”.
“Fakir insanlar Bonsai halkıdır (Bonsai ağacı gibidir). Tohumlarında bir sorun yoktur, sadece büyüyecek yeterli yerleri yoktur.”
Muhammed Yunus

Kaynakça :
NTV | 5 Temmuz 2007 Röportajı
Hürriyet Gazetesi 6 Temmuz 2007

Prof. Dr. Muhammed Yunus kimdir?
http://tr.wikipedia.org/wiki/Muhammed_Yunus (Türkçe)
http://muhammadyunus.org/index.php?lang=en (Resmi web sitesi)
http://en.wikipedia.org/wiki/Muhammad_Yunus (İngilizce detaylı)

yoksullugunbulunmadigi.jpgYoksulluğun Bulunmadığı bir Dünyaya Doğru
Doğan Kitap 1999
Orijinal adı ve dili: Towards a Poverty-Free World – İngilizce
Orijinal yayın yılı: 1997
ISBN: 975-6817-24-0
http://www.dogankitap.com.tr/kitap.asp?id=322

Grameen Bankası ve Vakfı
http://www.grameen-info.org/
http://www.grameenfoundation.org/

Nobel Barış Ödülü 2006
http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2006/press.html
http://www.msnbc.msn.com/id/15246216/

TOBB Üniversitesi ile işbiriliği
http://www.tobb.org.tr/haber2.php?haberid=1461&sy=1

Mikro Kredi Nedir?
http://tr.wikipedia.org/wiki/Mikrofinans (Türkçe)
http://www.grameen-info.org/bank/WhatisMicrocredit.htm
http://en.wikipedia.org/wiki/Microfinance

Röportajlar:
http://www.dunyabulteni.net/news_detail.php?id=15114&uniq_id=1184488054

Youtube Videolarında Muhammad Yunus (İngilizce ismi böyler yazılıyor)
http://www.youtube.com/results?search_query=%22muhammad+yunus%22

Citibank mikrokredi vermekte buradan okuyabilirsiniz.
http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=11211637&tarih=2009-03-15

HSBC Türkiye Kredi Vermekte Sosyal Kurumlar Aracılığı ile Kullanılmasını Sağlıyor

“Bütün İnsanlar girişimcidir” dedi 100 bin dilenciye kredi verdi (Habere tıklayarak büyük halini okuyabiliyorsiniz)
mikrokredihurriyet

Milliyet- CNN Türk “Umuda Kredi” Programı Röportajı (Habere tıklayarak büyük halini okuyabiliyorsiniz)
mikrokredimilliyet

Innovabank Facebook Sayfası (Videolarla ülkemizdeki Mikrokredi çalışmaları)
http://www.facebook.com/pages/Innovabank/184498510973

PAYLAŞ: