Web sitelerinin dünyada bir centilmenlik anlaşması vardır. Sözü olan yazar. Sözü olmayan yazmaz. Yazarken diğer tüm sitelerden derlediği bilgilere gerek kaynakça olarak, gerek link vererek emeğe saygısını gösterir. “Ben yazdım” diye bir iddiada bulunmak çok ama çok ayıp sayılır.

Ülkemizde ise herhangi bir yerden web sitesi açanlar her sayfadan basitçe kopyala yapıştır ile yazıları almayı / çalmayı altına imzasını atmayı marifet sayar. Sözü olmayan insanlardır bunlar. Üstelik kompleksleri vardır.

Böylece sözü olan her insan kaynakça belirtmekten utanmaz, çalmaz çırpmaz. Bu öyle uç noktalara tırmanıyor ki çok tanınan fotoğrafları bile çektiğini iddia edecek kadar komik insanlar bulunuyor.

Hikaye yazdığım ilk günden beri bunları yaşıyorum. Çok uzun yazılarımın birebir çalındığını gördüm. 150 sitede birebir kopyalanmış yazılarım var. Tek tek her birine “Arkadaşım alıntı yapmak yazıdan bir, iki paragraf alıp kaynak verip bahsetmek ve ilgili siteye yollamak demektir. Bunun dışındaki her davranış Telif Hakları yasası’na aykırıdır. Sizi dava etsem çok ciddi sonuçlar görürsünüz.” demek zorunda kalıyorum. Hiç hoş değil. Çünkü bunun insana yakışmadığını düşünüyorum.

Peki izinsiz kopyalamanın zararları nelerdir?
1) Bilgi kirliliği : Kaynağında detaylı anlatılan yazının tam aktarılmaması ve yorumlara doğru cevap verilmemesi okuyucuyu yanıltır.

2) Arama motorları karmaşası: Yazı ile ilgili bir kelime arayan karşısına aynı yazıyı onlarca sitede bulduğunda gerçek yazara ulaşamaz ve daha özel soruları soramaz.

3) Kopyalayan sitenin itibarı: Bir yerden konu, fotoğraf vs. çaldığı anlaşılan sitenin itibarı sıfır olur. Dünyada böyle durumlarda kim yazmışsa üyeliği bitirilir ve gazeteci, bilimadamı ise görevi, ünvanı elinden alınır.

4) Kopyalama hakları: Web üzerindeki yazıların ve bilgilerin tümü farklı copyright haklara sahiptir. Mesela Wikipedia online ansiklopedisi kopyalamaya tamamıyla izin verir. Ancak mutlaka altına alındığı sayfanın adresinin konmasını şart koşar. Amerikada buna “Fair Use” diyorlar “Centilmence Kullanım” dersek yanlış olmaz. Bazı fotoğralar, yazılar ise “Some Rights Reserved” ile verilir. Bunları titiz okumak gerekir. Kişisel kullanıma açık olabilir ama şirketlerin kullanımına açık mı? Eser sahibinden yazılı izin gerekiyor mu? Bu eseri alıp, farklı bir eser yapmak için kullanma hakkı verilmiş mi?

5) Ziyaretçi Sayısı: Bir yazıyı belki dünyada bir tek siz yazmış olabilirsiniz. Bunu bir arkadaşım sitesinde yaşadı. Bir günde 1 milyona yakın ziyaretçi geldi ve reklamlardan çok ciddi gelir elde etti. Eğer bu yazı kopyalansaydı, çalan site lehine orijinal site aleyhine haksız kazanç gerçekleşirdi. Ziyaretçilerin bir kısmı kopyaya giderdi.

6) Sanatçının Özlük Hakları: Sanatçılar duygusal insanlardır. Yazar, çizer, söyler, fotoğraflar ve bunun için hayatlarını koyarlar. Eserlerini çocukları gibi görürler. Çalınması onları manevi anlamda kaygıya karmaşaya iter. Şu an müzik piyasasında MP3 ile korsan kopyalamanın, roman piyasasında korsanın yol açtığı tıkanıklık gibi. Artık sanatçılar üretmek istemiyorlar. Moralleri bozuk. Albümleri binlerce satarken Internet’ten milyonlarca indiriyor. Ancak onlar bunun manevi başarısını ölçemiyor. Belki Ipod’da olduğu gibi içeriği çok çok ucuza satmak ileride yararlı olabilir.

Gelelim bize. Uzun zamandır sayfadaki yazılar seçilemiyor. Çünkü bu kuralları bilmeyen ve yeni site açtıkları için sürekli sağdan soldan yazı araklayıp sitemize bağlantı vermeyenlerden bıktım. Eski siteler bunu yapmıyor.

Bu engeli aşmak tabii ki çok kolay. Ama bunu yaparken insanlar düşünüyorlar. Bu siteye en azında bir link vereyim diyorlar ya da kopyalayamayınca kızıp gidiyorlar.

İyice düşündüm ki webin karakterine aykırı. Şiirlerimi ve fotoğraflarımı ayrı bölümlere alıp orada daha güçlü programlama ile korumaya ve bu arada site genelinde bu engeli kaldırmaya karar verdim.

Sizlerin öneri ve düşüncelerini merak ediyorum.